Ube – co to jest?

Ube, czyli pochrzyn większy, pochrzyn wodny lub pochrzyn skrzydlaty to popularne na całym świecie warzywo bulwiaste bogate w skrobię, witaminy i polifenole. To roślina spożywcza o znaczeniu odżywczym, zdrowotnym i ekonomicznym. Jakie jeszcze ma korzyści zdrowotne? Zerknij po więcej informacji o zyskującym dużą popularnośc ube.

Dioscorea spp. stanowi podstawowy pokarm dla milionów ludzi w krajach tropikalnych i subtropikalnych. Jest jedną z najważniejszych upraw pod względem ekonomicznym. Uprawiana jest  głównie do spożycia przez ludzi w Afryce, Ameryce Południowej i na Południowym Pacyfiku. Większość jadalnych i leczniczych bulw spożywanych w Tajlandii to bulwy dzikie, nie z upraw – są zbierane w lesie.

Niektóre gatunki są wykorzystywane ze względu na ich unikalny kolor, konsystencję i smak, w porównaniu z bulwami batatów i manioku.

Co zawiera ube?

Dioscorea spp. obejmuje około 600 gatunków o szerokim zasięgu występowania i dużych właściwościach leczniczych oraz terapeutycznych. Jest źródłem substancji bioaktywnych w profilaktyce i leczeniu wielu chorób. Znajdziemy w nim saponiny steroidowe, polifenole, flawonoidy, alantoinę, a w szczególności polisacharydy i diosgeninę.

Saponiny roślinne ze względu na swoje właściwości farmakologiczne stosowane są w medycynie i przemyśle farmaceutycznym. Są naturalnym źródłem substratów do syntezy leków steroidowych oraz hormonów (progesteronu oraz pochodnych kortyzonu).

Polifenole wpływają na smak i barwę produktów spożywczych oraz kształtują aktywność przeciwutleniającą. Bardzo ważnym źródłem związków polifenolowych dla nas jest żywność pochodzenia roślinnego, a przede wszystkim świeże owoce i warzywa, ale też przetworzone produkty roślinne: soki, wino czy herbata. Polifenole, wg licznych badań, odgrywają ważną rolę w profilaktyce wielu chorób cywilizacyjnych.

Flawonoidy  natomiast należą  do  grupy  naturalnych  związków  o  zróżnicowanych  strukturach, występujących w roślinach, charakteryzujących się cechami leczniczymi, wykazującymi  działanie  prewencyjne  w przypadku  wielu  schorzeń. Należą  one  także  do  szerokiej  grupy  związków,  określanej  mianem antyoksydantów/przeciwutleniaczy.

Alantoina jest substancją uzyskiwaną z roślin. Ma działanie przeciwcukrzycowe i antyoksydacyjne oraz wspomaga gojenie się ran. Ma duże zastosowanie w dermatologii jako terapia uzupełniająca w chorobach przebiegających z zaburzeniem procesu rogowacenia naskórka. Wykazuje działanie nawilżające na skórę, sprzyja zatrzymaniu wody w naskórku oraz odbudowie płaszcza hydrolipidowego skóry.

Diosgenina hamuje  wzrost  komórek  nowotworowych ale też  pobudza  ich obumieranie. Diosgenina  odwraca  osteoporozę,  a  także  atrofię  tkanek  reprodukcyjnych, które rozwijają się w wyniku braku estrogenów endogennych (ogranicza częstotliwość występowania „uderzeń gorąca”).

Polisacharydy z Dioscorea nie są trawione przez płyny żołądkowo-jelitowe. Ich większość nie jest trawiona, ulega degradacji i wykorzystywana jest przez mikroorganizmy jelitowe. Sprzyja to produkcji krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA) i względnej liczebności bakterii probiotycznych.

Ube jest ważnym źródłem energii, błonnika pokarmowego, białka, witamin (C i B), niezbędnych minerałów (potasu, manganu, wapnia itp.), przy jednoczesnym zachowaniu niskiej zawartości tłuszczu. Dioscorea jest obiecującym źródłem składników bioaktywnych i ma potencjał do opracowania nowych naturalnych związków bioaktywnych do zapobiegania i leczenia chorób zapalnych i metabolicznych.

Zawartośc minerałów waha się w zależności od gatunku, ale znajdziemy tu: potas, sód, fosfor, wapń, magnez, miedź, żelazo, mangan i cynk. Bulwy są całkiem dobrym źródłem niezbędnych aminokwasów, w tym fenyloalaniny i treoniny, natomiast zawierają ograniczoną ilość tryptofanu i aminokwasów siarkowych.

Jakie działanie ma ube?

Korzyści zdrowotne ekstraktów obejmują właściwości antyoksydacyjne, działanie immunomodulujące, działanie przeciwnadciśnieniowe, działanie przeciwdrobnoustrojowe, działanie estrogenowe i działanie przeciwnowotworowe. Wspierają kluczowe funkcje fizjologiczne:

– metabolizm energetyczny

– zdrowie układu nerwowego

– funkcjonowanie mięśni

– ciśnienie krwi

– regulację poziomu cukru we krwi

– zdrowie kości

– regulację pasażu jelitowego

– cukrzycę

– uczucie sytości

 

Wymienione powyżej bioaktywne związki w „ube” wykazują działanie przeciwzapalne i chronią przed różnymi chorobami zapalnymi, takimi jak zapalenie jelit, zapalenie stawów, zapalenie skóry, ostre zapalenie trzustki i neurozapalenie. Ponadto odgrywają ważną rolę w zapobieganiu i leczeniu chorób metabolicznych, w tym otyłości, dyslipidemii, cukrzycy i niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby.

Związki zawarte w ube „walczą” z wolnymi rodnikami, redukując stres oksydacyjny i przyczyniając się do zapobiegania i leczenia szeregu schorzeń w medycynie tradycyjnej i nowoczesnej, w zależności od ich specyficznej natury chemicznej, stężenia i biodostępności.

Większość opublikowanych wyników pochodzi z badań na bulwach/kłączach roślin, a doniesienia dotyczące liści są raczej skąpe choć ekstrakty z liści były silniejszymi przeciwutleniaczami niż preparaty z kłączy/korzeni. W kilku badaniach wykazano że skórka bulwy akumuluje więcej przeciwutleniaczy niż jej miąższ.

Niestety ze względu na ogromne zapotrzebowanie ze strony przemysłu farmaceutycznego i agencji, większość dzikich gatunków Dioscorea jest zagrożona w swoim naturalnym środowisku.

Przeciwwskazania:

Wraz ze wzrostem popularności na Dioscerea, przypadki zatruc odnotowywane są sporadycznie. W przypadku przewlekłej i nadmiernej suplementacji może dochodzić do uszkodzenia nerek i wątroby. Należy więc zawsze przestrzegać dawek zaleconych.

Zastosowanie:

Ube w postaci sproszkowanej świetnie nadaje się do deserów: koktajli, lodów, tiramisu, muffinek, ciasta na neleśniki i gofry nadając potrawą piękny fioletowy kolor. Popularna bardzo stała się ube latte, jednak bez dodatku ziaren kawy nie zawiera kofeiny więc nie zastąpi nam matchy.

Bibliografia:

doi: 10.1155/2020/1594291

doi: 10.1038/s41598-025-26046-5

doi: 10.3390/molecules28062878

doi: 10.3390/foods9091304

doi: 10.3390/molecules27082530

Parus A., Właściwości farmakologiczne saponin, Postępy Fitoterapii 3/2013

Sadowska A., Świderski F, Kromołowska R., Polifenole – źródło naturalnych przeciwutleniaczy, Postępy Techniki Przetwórstwa Spożywczego, 1/2011

Szymańska E., Alantoina – właściwości gojące i przeciwzapalne, Pediatr Med Rodz 2012, 8 (1), p. 73-77

Zastrzeżenie prawne:

Informacje zamieszczone na stronie internetowej  www.dietifit.pl nie są poradą dietetyczną w jakiejkolwiek indywidualnej sprawie. Treści na niej zawarte mają charakter wyłącznie informacyjny i poglądowy, w związku z tym Gabinet Dietetyczny nie ponosi odpowiedzialności z tytułu powstania jakichkolwiek szkód, wynikających z ich interpretacji i nie zastępują indywidualnej porady ze specjalistami w dziedzinie zdrowia i odżywiania.  

Zaleca się zasięgnięcie indywidualnej porady dietetycznej lub medycznej przed samodzielnym wdrożeniem przepisów, planów posiłków, porad zdrowotnych oraz innych treści i informacji zawartych na stronie internetowej. Jeżeli użytkownik chce skorzystać z konsultacji Gabinetu Dietetycznego zachęcamy do umówienia takiej indywidualnej konsultacji pisząc na adres: gabinet@dietifit.pl lub korzystając z formularza kontaktu znajdującego się na stronie internetowej.

Zapoznając się z treściami znajdującymi się na stronie Gabinetu Dietetycznego, użytkownik rozumie, że: jego cel ma charakter wyłącznie edukacyjny, zawiera wyłącznie treść o charakterze ogólnym, nie stanowi indywidualnej porady dietetycznej, medycznej, diagnozy lub leczenia, nie buduje stosunku relacji: klient – dietetyk.

Korzystając z treści znajdujących się na stronie internetowej użytkownik zgadza się podjąć własne środki ostrożności podczas wdrażania informacji i porad na niej opublikowanych. Osoby niepełnoletnie, kobiety w ciąży, osoby z alergiami pokarmowymi, przewlekłymi chorobami oraz osoby z jakimkolwiek schorzeniem są szczególnie ostrzegane, aby zasięgnęły profesjonalnej porady medycznej przed zastosowaniem któregokolwiek z informacji opublikowanej na stronie internetowej, w tym planów posiłków, porad zdrowotnych oraz innych treści.

Wszelkie treści zawarte na stronie www.dietifit.pl podlegają ochronie wynikającej z ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych i mogą zostać wykorzystane jedynie w celu niekomercyjnego użytku prywatnego.